Nhạc lý
Vòng tròn quãng 5.
Bản đồ của 24 tông nhạc. Bấm một tông để xem có mấy dấu thăng, giáng, tông thứ song song, hai tông gần nhất và các hợp âm của tông.
Cách đọc vòng tròn quãng 5
- 01
Đi theo chiều kim đồng hồ
Mỗi bước lên một quãng 5 (C → G → D…) và thêm một dấu thăng vào hóa biểu.
- 02
Đi ngược chiều
Mỗi bước là một quãng 4 (C → F → Bb…) và thêm một dấu giáng. Đối diện C là F#/Gb, 6 dấu.
- 03
Tông trong và ngoài
Tông thứ ở vòng trong dùng chung hóa biểu với tông trưởng ngay bên ngoài: Am với C, Em với G.
- 04
Tìm hợp âm và chuyển tông
Ba ô cạnh nhau (F – C – G) là IV – I – V của tông giữa. Chuyển sang tông cạnh bên nghe mượt vì chỉ khác một dấu.
Hóa biểu của các tông
Số dấu thăng, giáng ở đầu khuông nhạc cho từng tông trưởng và tông thứ song song.
| Tông trưởng | Hóa biểu | Dấu | Tông thứ |
|---|---|---|---|
| C | 0 | — | Am |
| G | 1♯ | F♯ | Em |
| D | 2♯ | F♯ C♯ | Bm |
| A | 3♯ | F♯ C♯ G♯ | F♯m |
| E | 4♯ | F♯ C♯ G♯ D♯ | C♯m |
| B | 5♯ | F♯ C♯ G♯ D♯ A♯ | G♯m |
| F♯ / G♭ | 6♯ / 6♭ | F♯ C♯ G♯ D♯ A♯ E♯ | D♯m / E♭m |
| D♭ | 5♭ | B♭ E♭ A♭ D♭ G♭ | B♭m |
| A♭ | 4♭ | B♭ E♭ A♭ D♭ | Fm |
| E♭ | 3♭ | B♭ E♭ A♭ | Cm |
| B♭ | 2♭ | B♭ E♭ | Gm |
| F | 1♭ | B♭ | Dm |
Câu hỏi thường gặp
- Vòng tròn quãng 5 dùng để làm gì?
- Để nhớ hóa biểu của từng tông, tìm nhanh tông thứ song song, biết ba hợp âm chính (I, IV, V) và chọn tông gần khi muốn chuyển tông trong bài.
- Quãng 5 là gì?
- Là khoảng cách 7 nửa cung, ví dụ từ C lên G. Nốt cách nhau quãng 5 nghe rất hòa hợp, nên các tông cạnh nhau trên vòng có nhiều nốt chung.
- Làm sao nhớ thứ tự dấu thăng và dấu giáng?
- Dấu thăng: Fa Đô Sol Rê La Mi Si (F C G D A E B). Dấu giáng là thứ tự ngược lại: Si Mi La Rê Sol Đô Fa (B E A D G C F).
- Tông thứ song song là gì?
- Tông thứ có cùng hóa biểu với một tông trưởng, bắt đầu từ bậc 6 của tông trưởng: Am với C, Em với G, Dm với F.
- Vì sao F# và Gb cùng một ô?
- F# và Gb là cùng một cao độ, chỉ khác cách viết (6 thăng hay 6 giáng). Đây là điểm vòng tròn khép lại.